مستند داستانی «شب سیاه» به کارگردانی جمشید بیاتترک همزمان با حضور در جشنواره مردمی فیلم عمار، با روایتی مستند و بازسازیشده از وقایع منتهی به حادثه ۱۷ شهریور ۱۳۵۷، بخشی کمتر دیدهشده از تاریخ معاصر ایران را به تصویر کشید.
این اثر با تکیه بر پژوهشهای تاریخی، اسناد مکتوب و یک نوار صوتی از جلسه شورای امنیت حکومت پهلوی، تلاش میکند روند تصمیمگیریهای منتهی به واقعه ۱۷ شهریور را بازخوانی کند و زوایای کمتر روایتشده این حادثه را برای مخاطبان به نمایش بگذارد.
بازسازی رویدادهایی که هیچ تصویر مستندی از آنها وجود ندارد
جمشید بیاتترک درباره شکلگیری این پروژه عنوان کرده است که بسیاری از رخدادهای مهم انقلاب اسلامی، اگرچه بارها روایت شدهاند، اما جزئیات و بستر وقوع آنها کمتر مورد توجه قرار گرفته است. از همین رو، «شب سیاه» با استفاده از شیوه بازسازی تاریخی (Docudrama)، صحنههایی را بازآفرینی میکند که هیچ تصویر مستندی از آنها در دسترس نیست.
در این فیلم، علاوه بر بهرهگیری از اسناد تاریخی و مطبوعات آن دوران، بخش عمده روایت از طریق بازسازی دقیق وقایع شکل گرفته تا مخاطب بتواند تصویری ملموستر از فضای روزهای منتهی به ۱۷ شهریور ۱۳۵۷ به دست آورد.
روایت مستند بر پایه اسناد تاریخی
یکی از مهمترین ویژگیهای «شب سیاه»، اتکا به منابع معتبر پژوهشی و اسناد تاریخی است. گروه تولید برای نگارش فیلمنامه و بازسازی رویدادها از تحقیقات پژوهشگران حوزه تاریخ معاصر بهره گرفته و سندیت تاریخی اثر نیز توسط جمعی از کارشناسان این حوزه مورد بررسی و تأیید قرار گرفته است.
از جمله اسناد مورد استفاده در این مستند، یک فایل صوتی از جلسه شورای امنیت حکومت پهلوی در شب ۱۶ شهریور ۱۳۵۷ است که در روایت فیلم، نقش مهمی در بازسازی فضای تصمیمگیری آن روزها ایفا میکند.
فیلمبرداری در مکانهای واقعی رخدادها
برای افزایش باورپذیری روایت، بخش قابل توجهی از فیلم در مکانهایی تصویربرداری شده که وقایع تاریخی در همان نقاط رخ دادهاند. این رویکرد، در کنار طراحی صحنه، گریم و انتخاب بازیگران متناسب با شخصیتهای تاریخی، به خلق فضایی نزدیک به واقعیت کمک کرده است.
تجربهای متفاوت در سینمای مستند بازسازی
«شب سیاه» بخشی از مجموعه آثار جمشید بیاتترک درباره وقایع انقلاب اسلامی است؛ آثاری که با تمرکز بر بازسازی رویدادهای تاریخی و استفاده از پژوهشهای مستند، تلاش دارند روایت تصویری دقیقتری از مقاطع مهم تاریخ معاصر ایران ارائه دهند.
به گفته این مستندساز، ساخت آثار بازسازی تاریخی از دشوارترین گونههای سینمای مستند به شمار میرود؛ چراکه نیازمند ترکیب دقیق پژوهش، طراحی صحنه، گریم، انتخاب لوکیشن و روایت مستند است تا نتیجه نهایی برای مخاطب باورپذیر و مستند باشد.
لینک خبر: خبرگزاری تسنیم